Ułamek dziesiętny to ułamek zwykły, którego mianownik jest potęgą liczby 10: 10, 100, 1000 itp. Zamiast pisać 3/10, piszemy 0,3 — a w miejscu mianownika informuje nas liczba cyfr po przecinku.
Każda cyfra po przecinku ma swoją nazwę i wartość:
| Jedności | , | Dziesiąte | Setne | Tysięczne |
|---|---|---|---|---|
| 3 | , | 4 | 7 | 2 |
| → liczba 3,472 | ||||
Ułamki dziesiętne czytamy mówiąc część całkowitą (jedności), a potem część ułamkową z odpowiednią nazwą miejsca.
Przeczytaj opis i wpisz odpowiednią liczbę:
Każda komórka siatki to jedna setna (0,01). Zaznaczone komórki pokazują wartość liczby:
Aby dodać lub odjąć ułamki dziesiętne, wyrównaj przecinki i dodawaj kolumna po kolumnie — tak jak liczby naturalne!
Mnożenie i dzielenie przez potęgi 10 to przesunięcie przecinka:
× 10 → przecinek skacze o 1 miejsce w prawo
÷ 10 → przecinek skacze o 1 miejsce w lewo
| Ułamek zwykły | Ułamek dziesiętny | Opis |
|---|---|---|
| 1/2 | 0,5 | połowa |
| 1/4 | 0,25 | jedna czwarta |
| 3/4 | 0,75 | trzy czwarte |
| 1/5 | 0,2 | jedna piąta |
| 2/5 | 0,4 | dwie piąte |
| 3/5 | 0,6 | trzy piąte |
| 4/5 | 0,8 | cztery piąte |
| 1/10 | 0,1 | jedna dziesiąta |
| 1/100 | 0,01 | jedna setna |
| 1/8 | 0,125 | jedna ósma |
| 3/8 | 0,375 | trzy ósme |
10 różnorodnych pytań — odczytywanie, dodawanie, zamiana i mnożenie przez 10!
Ułamek dziesiętny to inny zapis ułamka zwykłego — z przecinkiem. Żeby zamienić ułamek zwykły na dziesiętny, wystarczy podzielić licznik przez mianownik. Poniżej najczęstsze zamiany, które przydają się w szkole podstawowej.
| Ułamek zwykły | Ułamek dziesiętny | Procent |
|---|---|---|
| 1/2 | 0,5 | 50% |
| 1/4 | 0,25 | 25% |
| 3/4 | 0,75 | 75% |
| 1/5 | 0,2 | 20% |
| 1/10 | 0,1 | 10% |
| 1/3 | 0,(3) ≈ 0,333 | 331/3% |
| 1/8 | 0,125 | 12,5% |
Podziel licznik przez mianownik. Na przykład 3/4 = 3 : 4 = 0,75. Możesz też rozszerzyć ułamek do mianownika 10, 100 lub 1000 — wtedy odczytasz go wprost, np. 3/4 = 75/100 = 0,75.
1/3 = 0,333… — trójka powtarza się w nieskończoność, dlatego zapisujemy to jako 0,(3). W praktyce zaokrąglamy do 0,33 lub 0,333.
0,5 = 5/10 = 1/2, czyli połowa całości.
Cyfry po przecinku zapisz jako licznik, a mianownik to 10, 100 lub 1000 (zależnie od liczby miejsc po przecinku), a następnie skróć ułamek. Na przykład 0,25 = 25/100 = 1/4.
Darmowa karta pracy dla ucznia oraz gotowy scenariusz lekcji dla nauczyciela — z wykorzystaniem tej aplikacji na tablicy interaktywnej lub telewizorze (Tryb TV).