Funkcje liniowe

Interaktywna nauka dla klas 7–8

Co to jest funkcja?
Wykres
Współczynniki
Ćwiczenia
Quiz
f(x)

Co to jest funkcja?

Funkcja to przyporządkowanie — każdemu x z dziedziny odpowiada dokładnie jeden y. Możesz myśleć o niej jak o maszynie: wkładasz liczbę x, a maszyna zwraca wynik y.

x wchodzi
f(x)
Funkcja
y wychodzi

Wypróbuj: y = 2x + 1

→ f(x) =
7
y = 2 · 3 + 1 = 6 + 1 = 7
Funkcja to jak przepis — dla każdego składnika (x) daje dokładnie jeden wynik (y). Nie może być tak, że to samo x daje dwa różne y!
XY

Układ współrzędnych

Wykres funkcji rysujemy na układzie współrzędnych. Oś pozioma to oś X, pionowa to oś Y. Punkt (x, y) leży w odległości x od osi Y i y od osi X.

Kliknij na układzie, żeby zaznaczyć punkt!

y=ax+b

Co to jest funkcja liniowa?

y = ax + b
📐

a — współczynnik kierunkowy

Mówi o nachyleniu prostej. Jeśli a > 0 — rośnie. Jeśli a < 0 — maleje.

📍

b — wyraz wolny

Mówi, gdzie prosta przecina oś Y. Punkt (0, b) leży zawsze na wykresie.

↔️

Gdy a = 0

Prosta jest pozioma: y = b. Każde x daje tę samą wartość y.

🎯

Gdy b = 0

Mamy proporcjonalność: y = ax. Prosta przechodzi przez (0,0).

Tabela wartości dla y = 2x + 1

x −3−2−10123
y ???? ???
Wykres funkcji liniowej to zawsze prosta linia — stąd nazwa "liniowa"!
📈

Interaktywny wykres y = ax + b

Kliknij na wykres, żeby sprawdzić punkt

−505
−505
y = x
Rosnąca ↑
Przecina oś Y: (0, 0)
Przecina oś X: (0, 0)

Tabela wartości (na żywo)

x −3−2−10123
y
a

Co robi współczynnik a?

Współczynnik a decyduje o nachyleniu prostej — jak stroma jest linia. Jeśli a > 0, funkcja rośnie. Jeśli a < 0 — maleje. Im większe |a|, tym stroma linia.

a = 2
rośnie stromo ↑
a = 0.5
rośnie łagodnie ↗
a = −1
maleje ↓
a = 0
pozioma →
a = 1.0
Im większa wartość bezwzględna a (|a|), tym bardziej stroma prosta. Znak a mówi, w którą stronę prosta idzie.
b

Co robi wyraz wolny b?

Wyraz wolny b przesuwa prostą w górę lub w dół. Zawsze zaznacza punkt (0, b) — gdzie prosta przecina oś Y.

b = −2
przesuwa w dół ↓
b = 0
przez środek
b = 2
przesuwa w górę ↑
b = 0.0
Zmiana b nie zmienia nachylenia prostej — tylko przesuwa ją równolegle w górę lub w dół!
✏️

Ćwiczenia

Poprawne: 0 / 0

Patrz na wykres i odczytaj współczynniki a i b funkcji liniowej.

Ustaw suwaki tak, żeby Twoja prosta pasowała do podanego wzoru.

Oblicz wartość funkcji dla podanego x krok po kroku.

Quiz — Sprawdź się!

0 / 0

Funkcja liniowa — y = ax + b

Funkcja liniowa ma wzór y = ax + b, a jej wykresem jest linia prosta. Współczynnik a decyduje o nachyleniu prostej, a b o miejscu przecięcia z osią Y.

SymbolCo oznacza
awspółczynnik kierunkowy — nachylenie prostej
bwyraz wolny — miejsce przecięcia z osią Y
a > 0funkcja rosnąca (prosta idzie w górę)
a < 0funkcja malejąca (prosta idzie w dół)

Najczęstsze pytania

Co to jest funkcja liniowa?

To funkcja postaci y = ax + b, której wykresem jest linia prosta.

Co oznacza a we wzorze y = ax + b?

To współczynnik kierunkowy — mówi, jak bardzo prosta jest nachylona. Im większe |a|, tym prosta bardziej stroma.

Co oznacza b we wzorze funkcji liniowej?

To wyraz wolny — punkt, w którym prosta przecina oś Y.

Kiedy funkcja liniowa jest rosnąca?

Gdy a > 0. Gdy a < 0 funkcja jest malejąca, a gdy a = 0 — stała.

Materiały do druku

Darmowa karta pracy dla ucznia oraz gotowy scenariusz lekcji dla nauczyciela — z wykorzystaniem tej aplikacji na tablicy interaktywnej lub telewizorze (Tryb TV).

📄 Karta pracy (PDF)👩‍🏫 Scenariusz dla nauczyciela (PDF)
Więcej narzędzi Robologiki Wszystkie narzędzia →
🍕Ułamki zwykłe✖️Tabliczka mnożenia🔢Ułamki dziesiętne💯Procenty📐Geometria⚖️Równania🎲Bryły 3D